Van Amsterdam naar Moshi: twee weken die mijn blik voorgoed veranderden

Duurzame impact voor TAWREF

Voor TAWREF betekende Andrea’s komst meer dan alleen extra handen: zij hielp het team om met nieuwe ogen naar hun eigen werk te kijken. Door vragen te stellen, patronen te benoemen en hun manier van leren explicieter te maken, gaf ze de DaDa’s nieuwe inzichten in hun kracht en werkwijze. Haar bijdrage versterkte het bestaande leerproces binnen de organisatie, bracht structuur in wat informeel al goed werkte en gaf het team extra energie en trots. Ideeën uit de projecten kregen verdieping en de manier van reflecteren werd bewuster; iets waar TAWREF ook na haar vertrek op kon voortbouwen. Lees hier Andrea’s verhaal:

Ervaring die me nog dagelijks bijblijft

In 2019 kreeg ik via de Achmea Foundation de kans om twee weken mee te werken bij TAWREF, een lokale vrouwenorganisatie in Moshi, Tanzania. Wat bedoeld was als een korte assignment, werd een ervaring die me nog dagelijks bijblijft — vol ontmoetingen, inzichten, humor, cultuurverschillen en hartverwarmende betrokkenheid.

Het avontuur begon al op mijn eerste ochtend. De avond ervoor was ik opgehaald, maar ik wist niet wat ik kon verwachten. Toen ik het kantoor binnenstapte, stond het hele TAWREF team klaar — zingend, klappend, warm en open. Het voelde als een welkom dat rechtstreeks mijn hart binnenwandelde. Ik was meteen ondergedompeld in hun wereld, hun energie, hun missie.

De kracht van een lunch

Al snel kreeg ik een introductie in de projecten van TAWREF. Een van de projectcoördinatoren, Theresa, vertelde vol trots over een samenwerking met African Initiatives: voorlichting over HIV en risicogedrag op twaalf scholen. De focus lag opvallend genoeg op iets heel basaals: lunch.

Veel kinderen hebben geen lunch mee. En als je honger hebt, word je kwetsbaar voor cadeautjes, ritjes of eten in ruil voor seksuele diensten. Met alle risico’s van dien — ongewenste intimiteit, misbruik, en een verhoogde kans op HIV.

Daarom werkt TAWREF aan empowerment: kinderen leren omgaan met peer pressure, risico’s herkennen en assertief zijn. Theresa liet me rapportages en trainingsmaterialen zien; haar trots werkte aanstekelijk. Ik werd er meteen enthousiast van, ondanks dat ik mezelf had voorgenomen om eerst te observeren en pas later ideeën te delen.

Maar bij TAWREF werkt dat anders: ze wilden mijn input horen. Graag zelfs. De passie en gedrevenheid van het team maakten het onmogelijk om achterover te leunen.

Een vergadering op z’n Afrikaans

Een paar dagen later zou ik met Theresa meegaan naar een ouderbijeenkomst op een van de scholen. Afspraak: 10.00 uur. Dus ik zat om 09.30 uur paraat.

“First take tea,” zei Theresa.
Thee betekent bij TAWREF geen kopje en een koekje — het is een maaltijd: warme banaan, spinazie, pannenkoek, noten, thee met melk. En die thee drink je met de mama’s van de organisatie, de spil van de gemeenschap.

Pas rond 10.30 uur vertrokken we. We kwamen aan om 11.00 uur, en begonnen rond half twaalf. De bijeenkomst vond plaats in een groene tuin, tussen pratende vrouwen, spelende kinderen, leraren en nieuwsgierige vaders.

Het werd een dynamische discussie, compleet met applausgolven, protesten, gelach, en een megafoon die van hand tot hand ging. Mannen riep dat een HIV vrije generatie onzin was. Vrouwen sisten hen toe dat ze moesten luisteren. Ideeën vlogen alle kanten op.

En ondertussen werd het hoofdthema opnieuw bevestigd: de verantwoordelijkheid voor lunch. Ouders, school, overheid — wie is aan zet?
Er werd zelfs een toneelstuk door kinderen opgevoerd over huiselijk geweld en bescherming. Alles gebeurde met enorme energie en betrokkenheid.

Toen we om 13.30 uur weg moesten, ging de discussie nog steeds door. Het mooiste moment hoorde ik pas in de auto:
Een zeer dominante man achterin, die eerst weigerde mee te denken, was volledig om. Hij riep nu zelfs dat hij wél schoollunch voor zijn kinderen zou betalen.

Langzaam? Nee. Dit was effectieve verandering in realtime.

Verhalen die levens veranderen

TAWREF werkt veel met MSC – Most Significant Change stories: verhalen waarin kleine gebeurtenissen grote impact vertegenwoordigen. Ze geven zicht op langdurige verandering in een gemeenschap.

Eén verhaal raakte me diep.
Een zeer arme vrouw in een dorp op de flanken van de Kilimanjaro had jarenlang zonder huis geleefd. TAWREF selecteerde haar voor ondersteuning; vrijwilligers bouwden een huisje voor haar en gaven haar een geit, als bron van inkomsten.
Maar een paar dagen later lag de geit dood op haar stoep. De vrouw verdacht haar buurvrouw van vergiftiging.
De medewerkers van TAWREF schakelden de lokale dorpsleider in. Niet door beschuldigingen te uiten, maar door een verhaal te vertellen. Hij riep de hele gemeenschap bijeen en sprak over zorg voor elkaar, over steun bieden, over het belang van een veilige plek. Hij noemde geen namen, gaf geen oordeel. Maar iedereen begreep de boodschap.

Zonder dat iemand zijn of haar waardigheid verloor, werd harmonie hersteld. De twee vrouwen werden weer goede buren.
Dit is high context communicatie in optima forma: indirect, zorgvuldig, relationeel, en vaak krachtiger dan directe confrontatie.

Wat ik leerde over leren

Mijn opdracht was om TAWREF te helpen met het versterken van hun leerproces als organisatie. Vanuit mijn westerse bril keek ik naar structuren, processen, frameworks — het bekende “iceberg model”: boven water gedrag en resultaten, onder water cultuur en overtuigingen. Maar al snel zag ik: TAWREF hééft al een krachtige basis.

De vrouwen — de “DaDa’s”, Swahili voor zussen — zijn al jaren een hechte groep. Ze delen waarden, zorgen voor elkaar, werken met een sterke purpose én hebben een enorme drive om te groeien.

Elke ochtend begint met gebed en zang. Niet alleen voor het team, maar voor iedereen die zorg nodig heeft: reizenden, zieken, mensen onderweg. De gemeenschap is altijd groter dan jezelf.
En elke theepauze is een moment van reflectie:
“Zag je hoe zij opstond vandaag?”
“Zag je dat hij verantwoordelijkheid nam?”
Een informele, maar heel effectieve manier om talent te signaleren, te benoemen en te versterken.

In de projecten wordt gewerkt met peer educators, health workers en lokale leiders. Verandering verspreidt zich volgens TAWREF via de meest verbonden mensen in een gemeenschap — en dat klopt.

Mijn advies aan de DaDa’s:
Reflecteer bewust. Vertel je eigen most significant change verhalen. Maak kennis expliciet. Vier successen.
Hun reactie na twee weken was onvergetelijk:
“Je hebt onze organisatie gescand als een body scan en een nieuwe lens op onze ogen gezet.”

Een assignment die een leven opent

Voor mij persoonlijk was het een reis van relativering en verwondering. Tijd bleek flexibel, doelgerichtheid mocht zachter, luisteren mocht dieper. En Afrika — Tanzania in het bijzonder — opende mijn hart.

Ik kwam om te helpen, maar ging naar huis met minstens zoveel waarde terug.

Deze assignment uit 2019 was meer dan een professionele ervaring; het was een ontmoeting met pure gedrevenheid, flinke dosis humor, warm teamwork, betekenisvolle projecten en een gemeenschap die leert, bouwt, beschermt en zichzelf steeds weer opnieuw versterkt.

De DaDa’s van TAWREF zijn een inspiratie voor iedereen die gelooft dat echte verandering begint bij mensen die elkaar dragen — in kleine verhalen, in lange discussies, in een kop thee, in een lied, in een besluit om wél lunch te betalen.